Msza alternatim we włoskiej i francuskiej muzyce liturgicznej XVII wieku
SCMC / Flores Rosarum & Susi Ferfoglia (organy)
CD 2:
Guillaume-Gabriel Nivers (ca 1632-1714)
Messe Fêtes doubles majeures
(Second Livre d’Orgue Contenant la Messe et les Hymnes de l’Eglise, R. Ballard 1667)
1. Introitus: Benedicta sit Sancta Trinitas 5:17
2. Kyrie 9:14
3. Gloria 12:16
4. Graduale: Benedictus es Domine 1:38
5. Alleluia: Benedictus es Domine, Deus 2:03
6. Offertorium 4:46
7. Sanctus Dominus Deus Sabaoth 3:23
8. Benedictus qui venit in nomine Domini. Hosanna in excelsis 4:15
9. Agnus Dei 3:24
10. Communio: Benedicimus Deum caeli 5:33
11. Domine, salvum fac regem 3:04
12. Ite Missa est 1:28
Czas łączny (Total Time) – 56:28
Źródła fragmentów śpiewanych:
[1] [4] [5] [10] Graduel de Nivers 1679, Biblioteka scholi Sainte Cécile
[2] [3] [7] [9] Graduale Romanum 1690, Biblioteka Jagiellońska
[11] [12] Graduale Romano-Monasticum – G.G. Nivers 1671, Biblioteka Jagiellońska
Wykonawcy:
Susi Ferfoglia i Schola Cantorum Minorum Chosoviensis w składzie:
Paweł Bartosz, Rafał Kanowski, Edward Kawka, Dariusz Kowalski, Rafał Lip, Wojciech Radziejewski, Sławomir Witkowski i Tomasz Witkowski
Kantorzy: Sławomir Witkowski, Wojciech Radziejewski
Instrument w stylu francuskim wybudowany przez firmę Zygmunta Kamińskiego w roku 1999 w kościele p.w. Opatrzności Bożej w Katowicach-Zawodziu.
Temperacja instrumentu: Rameau-Rousseau (I połowa XVIII w.)
Nagranie współfinansowane ze środków KBN Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Realizacja nagrania, montaż cyfrowy i mastering - Jakub Garbacz (www.ars-sonora.pl)
Projekt graficzny - Sylwester Witkowski
Sposób śpiewania alternatim – czyli „na przemian” dwóch albo więcej równorzędnych grup śpiewaczych – jest znany od dawna. Początki tej techniki obserwuje się w śpiewie synagogalnym; był to przede wszystkim śpiew psalmów podzielonych na wersety, wykonywane na przemian przez kantora i zgromadzony lud. Niemniej jednak dopiero z powstaniem organum w XI i XII wieku wykształciły się w sposób wyraźny dwie różnorodne i przeciwstawne rzeczywistości muzyczne, w których bardziej skomplikowane części wielogłosowe wykonywali wyspecjalizowani i przygotowani do tego śpiewacy, części chorałowe zaś pozostali mnisi albo klerycy.
Praktyka alternatim, na początku związana przede wszystkim z muzyką wokalną, zaczęła powoli przenikać do muzyki instrumentalnej. Nie wiemy jednak dokładnie, jak i kiedy się to stało. Prawdopodobnie wtedy, gdy zaczęto odprawiać tzw. msze ciche, nie uroczyste, bez udziału śpiewaków albo gdy było ich za mało. Wówczas organum wokalne zostało zastąpione przez organum instrumentalne.
Początkowo dotyczyło to tylko mszy mniej uroczystych, stopniowo jednak praktyka alternatim (naprzemienność chóru i organów) bardzo się rozpowszechniła i była stosowana we wszystkie niedziele okresu zwykłego i uroczystości. Niemniej jednak należy zaznaczyć, że naprzemienny śpiew chóru polifonicznego i scholi gregoriańskiej pozostał formą najbardziej uroczystą, stosowaną zwłaszcza w większych kościołach, które mogły sobie pozwolić na utrzymanie profesjonalnych śpiewaków.
Do XVI w. muzyka organowa opierała się w większości przypadków na twórczości wokalnej. Organiści nie akompaniowali jednak do gregoriańskiego cantus firmus (tak jak to się zdarzało w późniejszej praktyce liturgicznej), lecz improwizowali wersety na przemian ze scholą gregoriańską oraz grali w tych częściach mszy, które były zarezerwowane tylko dla organów (np. w Introitus, Graduale, Offertorium, Communio). Z biegiem czasu poziom improwizacji obniżał się; wersety grane na przemian z chorałem oddalały się coraz bardziej od gregoriańskiego pierwowzoru. dalej...
wszystkich zainteresowanych możliwością nabycia płyty prosimy o kontakt mailowy
